एचआईवी (ह्युमन इम्युनोडेफिशिएंसी वायरस) और एड्स (अधिग्रह

एचआईवी (ह्युमन इम्युनोडेफिशिएंसी वायरस) और एड्स (अधिग्रह

αñ╣αÑìαñ»αÑüαñ«αñ¿ αñçαñ«αÑìαñ»αÑüαñ¿αÑïαñíαÑçαñ½αñ┐αñ╢αñ┐αñÅαñéαñ╕αÑÇ αñ╡αñ╛αñ»αñ░αñ╕ αñ»αñ╛ αñ«αñ╛αñ¿αñ╡ αñ░αÑïαñùαñòαÑìαñ╖αñ«αñ¬αñ»αÑëαñ¬αÑìαññαññαñ╛ αñ╡αñ┐αñ╖αñ╛αñúαÑü (αñÅαñÜαñåαñêαñ╡αÑÇ) αñòαÑìαñ»αñ╛ αñ╣αÑê? 

एचआईवी(HIV) का पूरा नाम ह्युमन इम्युनोडेफिशिएंसी वायरस या मानव रोगक्षमपयॉप्तता विषाणु है। यह एक परिवार का एक सदस्य है जो एचआईवी संक्रमण का कारण बनता है और मुख्य रूप से असुरक्षित यौन संबंध (गुदा और मौखिक सेक्स सहित), संक्रमित व्यक्ति के दूषित रक्त संक्रमण, अशुद्ध संक्रमित हाइपोडर्मिक सुइयों और मां से बच्चे के लिए गर्भावस्था, प्रसव या स्तनपान द्वारा फैलता है। कुछ शारीरिक तरल पदार्थ, जैसे पसीना, लार, आँसू और मूत्र, एचआईवी संक्रमित नहीं करते हैं।

αñ»αñªαñ┐ αñåαñ¬ αñçαñ╕αñòαñ╛ αñòαÑïαñê αñëαñ¬αñÜαñ╛αñ░ αñ¿αñ╣αÑÇαñé αñòαñ░αññαÑç αññαÑï αñ»αñ╣ αñÅαñíαÑìαñ╕ (αñàαñºαñ┐αñùαÑìαñ░αñ╣αñ┐αññ αñçαñ«αÑìαñ»αÑéαñ¿αÑïαñíαñ┐αñ½αÑÇαñ╕αñ┐αñàαñ¿αÑìαñ╕αÑÇ αñ╕αñ┐αñéαñíαÑìαñ░αÑïαñ«) αñòαÑï αñ£αñ¿αÑìαñ« αñªαÑç αñ╕αñòαññαñ╛ αñ╣αÑê αñ£αÑï αñ░αÑïαñùαÑïαñé αñòαñ╛ αñÅαñò αñ╕αñ«αÑéαñ╣ αñ╣αÑê αñ£αñ┐αñ╕αñ«αÑçαñé  αñ¬αÑìαñ░αññαñ┐αñ░αñòαÑìαñ╖αñ╛ αññαñéαññαÑìαñ░ αñºαÑÇαñ░αÑç αñºαÑÇαñ░αÑç αñ╡αñ┐αñ½αñ▓ αñ╣αÑïαñ¿αÑç αñ▓αñùαññαñ╛ αñ╣αÑê αñöαñ░ αñçαñ╕αñòαÑç αñ¬αñ░αñ┐αñúαñ╛αñ«αñ╕αÑìαñ╡αñ░αÑéαñ¬ αñòαÑüαñ¢ αñ╕αñ«αñ» αñ¼αñ╛αñª αñÉαñ╕αÑç αñàαñ╡αñ╕αñ░αñ╡αñ╛αñªαÑÇ αñ╕αñéαñòαÑìαñ░αñ«αñú αñ╣αÑï αñ£αñ╛αññαÑç αñ╣αÑêαñé, αñ£αñ┐αñ¿αñ╕αÑç αñ«αÑâαññαÑìαñ»αÑü αñòαñ╛ αñûαññαñ░αñ╛ αñ╣αÑïαññαñ╛ αñ╣αÑêαÑñ

एड्स (अधिग्रहित इम्यूनोडिफीसिअन्सी सिंड्रोम) क्या है?

एचआईवी और एड्स दोनों अलग-अलग है, एचआईवी प्रथम पड़ाव है और एड्स अंतिम पड़ाव है. यदि एचआईवी का उपचार नहीं किया तो यह एड्स का रूप ले सकता है जो की खतरनाक है जिसमे मृत्यु भी हो सकती है.

एचआईवी के प्रकार क्या हैं?

यहा एचआईवी दो प्रकार का होता है :- एचआईवी -1 और एचआईवी -2

1. एचआईवी–1 (HIV-1) वह वायरस है जो शुरू में खोजा गया था और अधिक वायरल, अधिक संक्रामक है, और दुनिया भर में एचआईवी संक्रमण के बहुमत का कारण है।

2. एचआईवी-2 यही आप देखे एचआईवी-1 की तुलना में एचआईवी-2 की संक्रामकता कम होने का मतलब यह है कि एचआईवी-2 के संपर्क में आने वाले लोगों में संक्रमण की प्रति संपर्क दर अपेक्षाकृत कम होगी।

एचआईवी के लक्षण

1. बुखार (बढ़ा हुआ तापमान)

2. शरीर लाल पड़ जाना तथा निशान

3. गले में खराश

4. सूजन ग्रंथियां

5. सरदर्द

6. पेट की ख़राबी

7. जोड़ों मैं दर्द

8. मांसपेशियों में दर्द

एचआईवी के लक्षण अलग अलग व्यक्ति मैं भिन्न हो सकते हैं और कुछ लोगों मैं तो बिल्कुल भी लक्षण नहीं मिलते हैं।

ध्यान दे:- एचआईवी संक्रमण के तीन मुख्य चरण हैं: तीव्र संक्रमण (acute infection), नैदानिक ​​विलंबता (clinical latency) और एड्स (AIDS)

तीव्र प्राथमिक संक्रमण

कुछ लोगों को एचआईवी संक्रमण के बाद 2-4 सप्ताह के भीतर फ्लू जैसी बीमारी का अनुभव हो सकता है। परन्तु इस अवस्था के दौरान कुछ लोग खुद को बीमार महसूस नहीं कर सकते हैं।

ध्यान दे:- उपरोक्त लक्षण कुछ दिनों से लेकर कई हफ्तों तक रह सकते हैं। इस समय के दौरान, संक्रमण एचआईवी परीक्षण पर दिखाई नहीं दे सकता है, लेकिन जिन लोगों को यह होता है वे अत्यधिक संक्रामक होते हैं और यह दूसरे व्यक्ति तक भी फैला सकते हैं.


This article has been checked and verified by Dr Ashish Arora.
Ashish Arora

Ashish Arora

Physician at DrSafeHands

Dr. Ashish Arora is a Senior Physician with over 24 years of experience, holding a medical degree from Dr. MGR Medical University and a Diploma in Geriatric Medicine. He also holds a Certificate of Accomplishment in Clinical Management of HIV from European AIDS Clinical Society and an MBA from FMS, Delhi University. Passionate about eradicating HIV and STIs, Dr. Arora has been actively working in this field for nearly a decade.